Ödemeler Dengesi - Kasım 2025

Cari açık Kasım ayında 4 milyar USD ile 3,3 milyar USD düzeyindeki piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti. Böylece cari açık Ocak-Kasım döneminde yıllık bazda 3,3 katına çıkarak 18,5 milyar USD olurken, 12 aylık kümülatif verilere göre de 23,2 milyar USD ile son 19 ayın en yüksek düzeyinde gerçekleşti. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının son 5 ayın en yüksek seviyesine çıkmasının yanı sıra yaz sezonunun sona ermesinin etkisiyle yolcu taşımacılığı ve seyahat gelirlerinin Mart’tan bu yana en düşük düzeylerine gerilemesi Kasım’da yüksek cari açık verilmesinde etkili oldu.

Kasım’da ihracat yıllık bazda %2,4 artışla 22,1 milyar USD, ithalat %4,1 artışla 26,1 milyar USD seviyesinde gerçekleşti. Böylece, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı bu dönemde yıllık bazda %21,8 genişleyerek 6,4 milyar USD’ye yükseldi. Aynı dönemde parasal olmayan altın ithalatı yıllık bazda %18,5 artarak 2,5 milyar USD düzeyinde gerçekleşirken, enerji ithalatı %16,2 azalarak 4,8 milyar USD oldu. Net altın ve enerji ticareti hariç cari işlemler fazlası Kasım’da yıllık bazda %40,1 daralarak 2,1 milyar USD seviyesinde gerçekleşti.

2025 yılının ilk 11 aylık döneminde ihracat %4,8 artışla 242 milyar USD, ithalat da %6,4 artışla 286 milyar USD seviyesine yükseldi. Böylece ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı bu dönemde %25 yükselişle 62,2 milyar USD oldu.

Turizmde yaz sezonunun sona ermesiyle birlikte net hizmet gelirleri Kasım’da 3,9 milyar USD ile Mart’tan bu yana en düşük seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde net yolcu taşımacılığı ve seyahat gelirlerindeki yıllık artışlar sırasıyla %16,3 ve %5,0 düzeylerinde kaydedildi.

Yılın ilk 11 ayı itibarıyla net hizmet gelirleri bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %3,3 artarak 60,3 milyar USD ile aynı dönem için tarihsel olarak en yüksek düzeyinde gerçekleşti. Bu dönemde net seyahat gelirleri %2,3 artarak 47,9 milyar USD, net yolcu taşımacılığı gelirleri de %11,3 yükselerek 20,1 milyar USD oldu.

Ocak-Ekim döneminde dalgalı bir görünüm sunan doğrudan yatırımlar kaleminde Kasım’da 343 milyon USD net sermaye girişi kaydedildi. Bu dönemde yurt içi yerleşikler yurt dışında net 647 milyon USD’lik varlık edinirken, yurt dışı yerleşikler yurt içinde net 990 milyon USD’lik yatırım yaptı. Yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki net sermaye yatırımlarının 899 milyon USD ile Aralık 2021’den bu yana en yüksek düzeyinde gerçekleşmesi dikkat çekerken, bu yatırımların 201 milyon USD’lik kısmını gayrimenkul edinimi oluşturdu. Yurt dışı yerleşiklerin yurt içine yönelik doğrudan yatırımlarının kompozisyonuna bakıldığında ise Kasım’da sermaye kaleminde 258 milyon USD’lik (Ocak-Ekim ortalaması: 714 milyon USD), gayrimenkul kaleminde de 218 milyon USD’lik (Ocak-Ekim ortalaması: 184 milyon USD) sermaye girişi gözlendi.

Ocak-Kasım döneminde net doğrudan yatırımlar kaynaklı sermaye girişi yıllık bazda %6,5 azalarak 3,7 milyar USD oldu. Bu dönemde yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki yatırımları yıllık bazda %51 artarak 8,7 milyar USD’ye çıkarken, yurt dışı yerleşiklerin yurt içindeki yatırımları %27,6 artarak 12,4 milyar USD düzeyinde gerçekleşti.

Ekim ayında gerileyen portföy yatırımları kaleminden Kasım’da da 1 milyar USD net sermaye çıkışı gözlendi. Bu dönemde yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki portföy yatırımları 1,8 milyar USD artarken, yurt dışı yerleşiklerin yurt içindeki portföy yatırımları 772 milyon USD ile sınırlı arttı. Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 59 milyon USD ile net satışa devam ettikleri, DİBS piyasasında ise 1,6 milyar USD ile Temmuz’dan bu yana en yüksek alımı gerçekleştirdiği izlendi.

Ocak-Kasım döneminde yurt dışı yerleşiklerin yurt içindeki 10,6 milyar USD’lik yatırımına karşılık yurt içi yerleşiklerin yurt dışındaki 12,4 milyar USD’lik net varlık edinimi nedeniyle portföy yatırımlarından toplamda 1,8 milyar USD’lik net sermaye çıkışı kaydedildi. 2024 yılının aynı döneminde bu kalemde net 13,2 milyar USD’lik net sermaye girişi gerçekleşmişti.

Kasım ayında diğer yatırımlar kaleminde 1,8 milyar USD tutarında net sermaye girişi kaydedildi. Bu dönemde efektif ve mevduat kaleminde kaydedilen 3,3 milyar USD’lik net sermaye çıkışı diğer yatırımlardaki olumlu görünümü sınırlandırdı. Kasım’da diğer sektörler 2 milyar USD, bankalar 1,5 milyar USD tutarında net kredi kullanımı gerçekleştirdi.

2024 yılının ilk 11 ayında diğer sektörlerin yurt dışından kredi kullanımları 1,7 milyar USD seviyesindeyken, geçtiğimiz yılın aynı döneminde söz konusu tutar 16,1 milyar USD oldu. Bankaların yurt dışından net kredi kullanımları ise aynı dönemde 14,7 milyar USD’den 12,1 milyar USD’ye geriledi. Kasım ayı itibarıyla 12 aylık kümülatif verilere göre bankaların ve diğer sektörlerin uzun vadeli borç çevirme oranları sırasıyla %185 ve %181 ile uzun dönemli ortalamalarının üzerinde seyretmeye devam ediyor.

Ekim’de 1,6 milyar USD azalan rezerv varlıklar Kasım’da da 4,8 milyar USD düşüş kaydetti. Böylece, rezerv varlıklarda yılbaşından bu yana kaydedilen gerileme 17,9 milyar USD oldu. Kasım’da kaydedilen 1,9 milyar USD’lik çıkışla birlikte yılın ilk 11 ayında net hata ve noksan kalemi 18 milyar USD’lik bir çıkışa işaret etti.

Dış ticaret açığındaki hızlı artışın yanı sıra mevsimsel faktörlerin de etkisiyle hizmet gelirlerinden sağlanan desteğin azalması Kasım’da dört ayın ardından ilk kez cari açık verilmesine neden oldu. Ticaret Bakanlığı’nın açıkladığı öncü verilere göre Aralık ayında ihracat yıllık bazda %12,8, ithalat da %11,2 yükseldi. Yıllık bazda dış ticaret açığında 600 milyon USD’lik artışa işaret eden öncü veriler ile birlikte değerlendirildiğinde cari açığın 2025 yılını Orta Vadeli Program’da öngörülen 22,6 milyar USD’ye yakın bir seviyede tamamladığını tahmin ediyoruz.